ISLAMIC MICROFINANCE SEBAGAI INSTRUMEN PEMBASMIAN KEMISKINAN: ANALISIS KONSEPTUAL BERASASKAN PRINSIP SYARIAH

Authors

  • Aemy Aziz AKADEMI PENGAJIAN ISLAM KONTEMPORARI UITM JOHOR
  • Hadenan Towpek Associate Professor, Academy of Contemporary Islamic Studies (ACIS), Universiti Teknologi MARA, Cawangan Sarawak
  • Muhammad Azizur Rahman Ramli Academy of Contemporary Islamic Studies (ACIS), Universiti Teknologi MARA, Cawangan Johor
  • Munirah Zakaria Academy of Contemporary Islamic Studies (ACIS), Universiti Teknologi MARA, Cawangan Johor
  • Syazwani Abd Rahim Academy of Contemporary Islamic Studies (ACIS), Universiti Teknologi MARA, Cawangan Johor

DOI:

https://doi.org/10.24191/55xjvy80

Keywords:

Islamic microfinance, Pembasmian kemiskinan, Maqāṣid al-Syariah, Pemerkasaan ekonomi, Pembangunan sosioekonomi

Abstract

Islamic microfinance atau kewangan mikro Islam merujuk kepada pendekatan kewangan yang berasaskan prinsip Syariah, bertujuan menyediakan akses kepada pembiayaan, simpanan, dan perlindungan kewangan kepada golongan berpendapatan rendah serta komuniti terpinggir tanpa melibatkan unsur riba, gharar, dan maysir. Dalam konteks negara majoriti Muslim, Islamic microfinance semakin mendapat perhatian sebagai instrumen pembangunan sosioekonomi yang signifikan kerana keupayaannya menangani isu kemiskinan secara lebih menyeluruh dan beretika berbanding pendekatan kewangan konvensional. Pendekatan ini bukan sahaja berfungsi sebagai mekanisme ekonomi, malah mengintegrasikan nilai sosial dan moral Islam yang menekankan keadilan, kebajikan, dan tanggungjawab kolektif terhadap kesejahteraan ummah. Kajian terdahulu menunjukkan bahawa pelaksanaan Islamic microfinance berpotensi meningkatkan pendapatan isi rumah golongan miskin, memperkukuh pemerkasaan ekonomi melalui aktiviti keusahawanan mikro, mengurangkan kebergantungan kepada sumber kewangan tidak formal, serta menyumbang kepada pengurangan jurang ketidaksamaan sosioekonomi. Selain itu, integrasi instrumen kewangan sosial Islam seperti zakat dan wakaf dalam kerangka Islamic microfinance turut memperkukuh impaknya sebagai alat pembasmian kemiskinan yang mampan dan inklusif. Keberkesanan pendekatan ini sejajar dengan objektif maqāṣid al-Syariah, khususnya dalam aspek pemeliharaan harta (ḥifẓ al-māl) dan kesejahteraan manusia (ḥifẓ al-nafs), yang menekankan keadilan sosial dan keseimbangan ekonomi. Penulisan ini bertujuan membahaskan secara konseptual peranan Islamic microfinance sebagai instrumen pembasmian kemiskinan, dengan meneliti konsep, ciri utama, asas Syariah, dan mekanisme pelaksanaannya di negara-negara majoriti Muslim. Diharapkan perbincangan ini dapat menyumbang kepada pemahaman lebih mendalam mengenai peranan Islamic microfinance dalam menyokong agenda pembangunan ekonomi Islam yang berteraskan keadilan sosial dan kesejahteraan masyarakat secara mampan.

 

Kata kunci: Islamic microfinance, pembasmian kemiskinan, maqāṣid al-Syariah, pemerkasaan ekonom, pembangunan sosioekonomi

 

References

Agil Amir­us Sohlichin. (2024). The Influence Of Zakat, Human Development Index, Open Unemployment Rate, And Income On Poverty In Indonesia. Journal Of Islamic Economics Lariba. Https://Journal.Uii.Ac.Id/Jielariba/Article/View/33311

Ahmed, H. (2010). Product Development In Islamic Microfinance. Jeddah: Islamic Research And Training Institute, Islamic Development Bank.

Ahmed, H. (2015). Role Of Islamic Finance In Sustainable Development. Jeddah: Islamic Development Bank.

Ahmad, R. (2022). Islamic Microfinance And Financial Inclusion: Evidence From Low-Income Households. Journal Of Islamic Accounting And Business Research, 13(4), 589–605. Https://Doi.Org/10.1108/Jiab-06-2021-0174

Ahmad, R. A., & Helmy, F. A. (2024). The Role Of Islamic Microfinance Towards SDGs 2030 From Poverty Alleviation. Islamic Economics Journal, 7(2). Https://Doi.Org/10.21111/Iej.V7i2.7105

Ahmad, W. (2022). The Role Of Islamic Microfinance In Poverty Alleviation: Evidence From Pakistan. Journal Of Economic Impact, 4(1), 39–49. Https://Doi.Org/10.52223/Jei4012205

Chapra, M. U. (2000). The Future Of Economics: An Islamic Perspective. Leicester, UK: The Islamic Foundation.

Chapra, M. U. (2016). Islamic Economics: What It Is And How It Developed. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing.

Khaleequzzaman, M., & Shirazi, N. S. (2013). Islamic Microfinance: An Inclusive Approach With Special Reference To Poverty Eradication In Pakistan. International Journal Of Economics, Management And Accounting, 20(1), 1–24. Https://Doi.Org/10.31436/Ijema.V20i1.186

Mohamed, E. F., & Fauziyyah, N. E. (2020). Islamic Microfinance For Poverty Alleviation: A Systematic Literature Review. International Journal Of Economics, Management And Accounting, 28(1), 141–163. Https://Doi.Org/10.31436/Ijema.V28i1.774

Mohamed, M., & Fauziyyah, A. (2020). Challenges In Implementing Islamic Microfinance In Southeast Asia. International Journal Of Islamic Economics, 12(2), 33–51. Https://Doi.Org/10.31436/Ijie.V12i2.254

Mohd Yunus, N., & Mahadi, M. A. (2025). Ethical Finance And Debt Reduction: The Role Of Islamic Microfinance Institutions. Journal Of Islamic Finance, 14(1), 77–95. Https://Doi.Org/10.2139/Jif.14.1.77

Mohd Yunus, S., & Mahadi, N. F. (2025). Investigating The Role Of Microfinance In Islamic Finance For Poverty Alleviation. International Journal Of Fiqh And Usul Al Fiqh Studies, 9(3), 133–145. Https://Doi.Org/10.31436/Ijf­us.V9i3.411

Obaidullah, M., & Khan, T. (2008). Islamic Microfinance Development: Challenges And Initiatives. Jeddah: Islamic Research And Training Institute, Islamic Development Bank.

World Bank. (2022). Financial Inclusion Overview. Washington, DC: World Bank Group. Https://Www.Worldbank.Org/En/Topic/Financialinclusion

World Bank, & Islamic Development Bank. (2020). Leveraging Islamic Finance For The Post Covid Recovery. Washington, DC: World Bank Group.

Downloads

Published

2026-04-01

How to Cite

Aziz, A., Towpek, H., Rahman Ramli, M. A., Zakaria, M., & Abd Rahim, S. (2026). ISLAMIC MICROFINANCE SEBAGAI INSTRUMEN PEMBASMIAN KEMISKINAN: ANALISIS KONSEPTUAL BERASASKAN PRINSIP SYARIAH. E-Journal of Islamic Thought & Understanding, 9(1), 1-12. https://doi.org/10.24191/55xjvy80