PRINSIP ASAS ISLAM: ANALISIS BIBLIOMETRIK PENYELIDIKAN BERKAITAN TASAWUR ISLAM, AKIDAH, SYARIAH, IBADAH DAN AKHLAK (2015–2025)
DOI:
https://doi.org/10.24191/yn8jd533Keywords:
Prinsip Asas Islam, Tasawur Islam, Akidah, Akhlak, BibliometrikAbstract
Prinsip asas Islam yang merangkumi Tasawur Islam, Akidah, Syariah, Ibadah dan Akhlak merupakan komponen utama dalam pembentukan kehidupan seorang Muslim. Walau bagaimanapun, perkembangan penyelidikan berkaitan prinsip-prinsip tersebut masih belum dianalisis secara menyeluruh dari perspektif bibliometrik. Oleh itu, kajian ini bertujuan menganalisis perkembangan penyelidikan berkaitan prinsip asas Islam berdasarkan penerbitan yang diindeks dalam pangkalan data Scopus bagi tempoh 2015 hingga 2025. Kajian ini menggunakan pendekatan bibliometrik deskriptif dengan menganalisis 43 artikel yang dipilih melalui proses carian sistematik dan penyaringan berdasarkan kriteria yang ditetapkan. Analisis melibatkan trend penerbitan, sumber penerbitan, pengarang, negara, sitasi, kata kunci, tema penyelidikan dan evolusi tema. Dapatan menunjukkan bahawa penyelidikan berkaitan prinsip asas Islam meningkat dengan ketara selepas tahun 2020, dengan 23 artikel (53.5%) diterbitkan antara tahun 2023 hingga 2025. Indonesia dan Malaysia dikenal pasti sebagai negara paling produktif dalam bidang ini. Analisis tema menunjukkan bahawa Akhlak, Pendidikan Islam dan Pembentukan Sahsiah merupakan fokus utama penyelidikan, manakala Tasawur Islam dan Akidah lebih banyak berfungsi sebagai asas konseptual. Kajian ini turut mengenal pasti kekurangan penyelidikan yang menghubungkan secara integratif antara Tasawur Islam, Akidah, Syariah, Ibadah dan Akhlak. Kajian ini menyumbang kepada pemahaman yang lebih komprehensif mengenai landskap penyelidikan prinsip asas Islam serta mencadangkan agenda penyelidikan masa hadapan.
References
Al-Attas, S. M. N. (1995). Prolegomena to the metaphysics of Islam: An exposition of the fundamental elements of the worldview of Islam. ISTAC.
Al-Ghazali. (2004). Ihya' ulum al-din. Dar al-Minhaj.
Al-Qaradawi, Y. (2000). The Islamic awakening between rejection and extremism. International Institute of Islamic Thought.
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
Kamali, M. H. (2008). Shari'ah law: An introduction. Oneworld Publications.
Mohammad Akram Laldin. (2006). Introduction to Shari'ah and Islamic jurisprudence. CERT Publications.
Mohd Kamal Hassan. (2013). The need to understand the Qur'anic worldview. IKIM Press.
Mongeon, P., & Paul-Hus, A. (2016). The journal coverage of Web of Science and Scopus: A comparative analysis. Scientometrics, 106(1), 213–228. https://doi.org/10.1007/s11192-015-1765-5
Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
Zupic, I., & Čater, T. (2015). Bibliometric methods in management and organization. Organizational Research Methods, 18(3), 429–472. https://doi.org/10.1177/1094428114562629
Zulfatmi (2023). Learning The Values Of Religious Moderation In Madrasah Aliyah: Model Analysis. Jurnal Ilmiah Peuradeun, 11(2), 551–568. https://doi.org/10.26811/peuradeun.v11i2.1006
Nurdin, N., Anhusadar, L., Lubis, M., Hadisi, L., & Rijal, M. (2024). Beyond The Chalkboard: Digital Innovations In Islamic Learning Through Interactive Powerpoint. Jurnal Ilmiah Peuradeun, 12(3), 1099–1128. https://doi.org/10.26811/peuradeun.v12i3.1637
Busu Z.M., Kozako I.N.A.M.F., Mohamed A.M.T., Junoh N., Jusoh N.A., Zin M.N.M. (2021). Statutory Provisions Of Malaysian Law To Subdue Deviant Teachings In The Religion Of Islam And Its Implication. Pertanika Journal of Social Sciences and Humanities, 29, 89–104. https://doi.org/10.47836/pjssh.29.s2.07
Abdul Aziz M.S., Awang J., Abdul Rahman N.F., Mohd Yusof M.I., Long A.S. (2025). A Need Analysis On Developing The Muslim Personality Model In Hijrah Ngos For Lesbian, Gay, And Transgender Muslims In Malaysia. Qudus International Journal of Islamic Studies, 13(2), 381–422. https://doi.org/10.21043/qijis.v13i2.29373
Nurhamzah, Amarullah R.Q. (2021). Implementation Of Targîb And Tarhîb Methods To Teach Aqidah And Akhlaq Subject In Madrasah. Jurnal Pendidikan Islam, 7(2), 217–228. https://doi.org/10.15575/jpi.v7i2.15480
Daud M.B., Salleh M.N.M. (2024). The Emergence Of New Pondok Founded By Young Ulama And Its Implications For The Welfare Of The Kelantanese Islamic Community And Family. El-Usrah, 7(2), 816–840. https://doi.org/10.22373/ujhk.v7i2.26255
Nur M., Harun H., Bakry N. (2023). Sexual Harassment By Children In The Aceh Province: A Case Study On The Jinayat Bylaw. Petita: Jurnal Kajian Ilmu Hukum dan Syariah, 8(2), 147–158. https://doi.org/10.22373/petita.v8i2.183
Johan Z.J., Hussain M.Z., Mohd R., Kamaruddin B.H. (2021). Muslims And Non-Muslims Intention To Hold Shariah-Compliant Credit Cards: A Smartpls Approach. Journal of Islamic Marketing, 12(9), 1751–1785. https://doi.org/10.1108/JIMA-12-2019-0270
Yuda R.K., Suwandi S., Wardani N.E. (2024). The Representation Of Religious Values In Malay Poetry In West Kalimantan. Research Journal in Advanced Humanities, 5(1), 17–38. https://doi.org/10.58256/xafd2v75
Kazeem A.O., Shehu F. (2023). Analyzing John H. Hick’S Religious Pluralism And Its Implications From Islamic Ethical Perspectives. Journal of Islamic Thought and Civilization, 13(2), 178–194. https://doi.org/10.32350/jitc.132.12
Zaki I., Widiastuti T., Yudha A.T.R.C., Wijayanti I., Mi'raj D.A. (2020). Implementation Of Islamic Entrepreneurial Culture In Islamic Boarding Schools. International Journal of Innovation, Creativity and Change, 11(11), 452–469.
Has-Yun Hashim Y.Z., Abbas P. (2025). Bio-Prospecting In The Pharmaceutical Field: A Maqasid Al-Shari'Ah Perspective. Global Journal Al-Thaqafah, 15(2), 1–16. https://doi.org/10.7187/GJAT122025-1
Khalid A.A. (2019). The Impact Of Audit And Governance Committee On Internal Shariah Audit Performance: An Islamic-Worldview Based. International Journal of Recent Technology and Engineering, 8(2 Special Issue 9), 426–431. https://doi.org/10.35940/ijrte.B1096.0982S919
Hanapi M.S. (2016). The Development Worldview Of The Ban Nua Community In Hatyai, Thailand. Social Sciences (Pakistan), 11(13), 3279–3285. https://doi.org/10.3923/sscience.2016.3279.3285
Ghazal R., Zulkhibri M. (2016). Islamic Inclusive Growth Index For The Organisation Of Islamic Cooperation (Oic) Member Countries. Journal of Economic Cooperation and Development, 37(2), 51–80.
Muhammadong M., Shobri M., Yaqien Makkarateng M. (2024). Religious Freedom In Islamic Law: A Review Of Maqasid, Aqidah, Ibadah, And Muamalat. Manchester Journal of Transnational Islamic Law and Practice, 20(4), 137–149.
Khalid A.A. (2020). Role Of Audit And Governance Committee For Internal Shariah Audit Effectiveness In Islamic Banks. Asian Journal of Accounting Research, 5(1), 81–89. https://doi.org/10.1108/AJAR-10-2019-0075
Ayub M.S., Razak A.Q.A., Suyurno S.S., Ramlan A., Mansor N. (2017). Film Elements From The Islamic Perspective. Advanced Science Letters, 23(8), 7473–7476. https://doi.org/10.1166/asl.2017.9501
Nordin N., Samsuddin N.A.A., Embong R., Ahmad A.A., Usop R., Ismail S.K., Ismail S. (2022). Developing Business Model Based On Islamic Classical Economic Thoughts. Academic Journal of Interdisciplinary Studies, 11(4), 150–161. https://doi.org/10.36941/ajis-2022-0105
Yusof N.M. (2016). Integration And Islamisation Program For Clinical Post Graduate Students In International Islamic University Of Malaysia (Iium). International Medical Journal Malaysia, 17(Specialissue1), 91–96.
Miftahuddin, Aman, Yuliantri R.D.A. (2024). Islamic Character Education Model: An In-Depth Analysis For Islamic Boarding School. Cakrawala Pendidikan, 43(2), 370–380. https://doi.org/10.21831/cp.v43i2.66516
Hanin Hamjah S., Mat Akhir N.S., Ismail Z., Ismail A., Mohd. Arib N. (2017). The Application Of Ibadah (Worship) In Counseling: Its Importance And Implications To Muslim Clients. Journal of Religion and Health, 56(4), 1302–1310. https://doi.org/10.1007/s10943-015-0122-6
Asrori M., Asy’arie B.F., Akhirudin, Yusup Sofian G., Syakir Hidayat A.F., Suja A., Roibin (2025). Islamic Educational And Cultural Values In Indonesian Puppetry Art: A Systematic Literature Review. Cogent Education, 12(1). https://doi.org/10.1080/2331186X.2025.2490445
Yahdi M., Muhammad R.B., Fadliyah S. (2025). Ethics, Law, And Educational Democratization: Shaping Islamic Cultural Behavior Of Students In Sultan Hasanuddin Islamic Boarding School, Gowa, South Sulawesi. Samarah, 9(3), 1465–1490. https://doi.org/10.22373/fqsfd065
Suraijiah S., Rusdiah R., Surawardi S. (2025). Implementation Of Environmental Education In The Concept Of Ecotawhid And Ecotheology In Students. Kharisma, 4(2), 232–245. https://doi.org/10.59373/kharisma.v4i2.113
Malik M.M. (2023). Human Heart(Qalb) In Islamic Ethics: A Perspective From The Quran And Sunnah. Prajñā Vihāra, 24(1), 82–92.
Permadi A.S., Ismail R., Kasim A.B.C. (2020). Respect, Internal Attribution, And Corfing As Muslims‟ Cultural-Psychological Strategies In Fostering Interreligious Harmony In Waingapu. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24(1), 1468–1486. https://doi.org/10.37200/IJPR/V24I1/PR200245
Rahmat S., Rahman S.A., Tukiran N.H., Musa R., Othman N.A., Dzulkarnain A.A.A. (2021). Development Of Hearing Impairment Inventory For Religious Duties Of Muslim Adult. Medical Journal of Malaysia, 76(2), 205–211.
Nawaz T. (2017). Intellectual Capital, Financial Crisis And Performance Of Islamic Banks: Does Shariah Governance Matter?. International Journal of Business and Society, 18(1), 211–226. https://doi.org/10.33736/ijbs.497.2017
Ichsan Y., Syamsudin S., Nuryana Z., Sukiman (2024). Realizing Islamic Education Based On Religious Moderation With The Wasathiyah Islamic Paradigm From The Perspective Of The Qur'An. Jurnal Pendidikan Agama Islam, 21(1), 247–263. https://doi.org/10.14421/jpai.v21i1.9944
Sutoyo (2023). Practicing Values Of Philosophical Sufism In The Pencak Silat Of Brotherhood Faithful Heart Of Terate. European Journal for Philosophy of Religion, 15(1), 1–18. https://doi.org/10.24204/EJPR.2023.4110
Muhammad A.R., Nurdin A.R., Hayati, Nurbayani, Masrizal M., Sulaiman (2025). Integrating Anti-Corruption Education In Acehnese Dayahs: A Moral-Pedagogical Model For Character Formation. Jurnal Ilmiah Peuradeun, 13(2), 1581–1606. https://doi.org/10.26811/peuradeun.v13i1.1086
Zainal Abidin N.H., Mat Yasin F., Zainal Abidin A. (2020). Independence From The Perspective Of The Shari'Ah Committee. Asian Journal of Accounting Research, 6(2), 196–209. https://doi.org/10.1108/AJAR-07-2020-0053
Sham F.M., Hj Tibek S.R., Juraimi S.K. (2015). Islamic Practice Among Polytechnic Ungku Omar Students. Asian Social Science, 11(24), 39–47. https://doi.org/10.5539/ass.v11n24p39
Pangastuti R., Suyudi M., Bahtiar M., Erfansyah N.F., Abdullah Z. (2025). Education Management Strategies For Internalizing Moderate Religious Values In Learning Quran, Hadith, And Aqeedah Akhlaq In Madrasah Ibtidaiyah. Munaddhomah, 6(1), 1–12. https://doi.org/10.31538/munaddhomah.v6i1.1544
Affan M.H., Awaludin A. (2023). The Concept Of Humanity From The Perspective Of Maqāṣid Al-Sharī‘Ah. Al-Ahkam: Jurnal Ilmu Syari'ah dan Hukum, 8(1), 54–62. https://doi.org/10.22515/alahkam.v8i1.5895
Yongbao W. (2023). Reaffirming The Concept Of Plurality In The Qur’An And Its Practice In The Sunnah. Afkar, 25(2), 387–420. https://doi.org/10.22452/afkar.vol25no2.12
Ali M. (2024). Sufism As A Practical Moral Education: Reflections On The Thoughts Of Kiai Moechtar Boechari (1899-1926). European Journal for Philosophy of Religion, 16(3), 445–460. https://doi.org/10.24204/ejpr.2024.4455
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Mohd Khairul Nizam Mohd Aziz, Mohd Zaid Mustafar Mustafar

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.








